Artuklu dönemi mimarisi, 12. ve 14. yüzyıllar arasında Anadolu'nun güneydoğu ve doğu bölgelerinde gelişmiş, dönemin sosyal ve kültürel yapısını yansıtan zengin bir miras bırakmıştır. Bu dönemde inşa edilen yapılar, hem estetik hem de işlevsellik açısından dikkat çekici özellikler taşımaktadır. Süslemeler, taş işçiliği ve mimari formlar, Artuklu kültürünün derinliğini ve çeşitliliğini sergilemektedir.

Artuklular, 1101-1409 yılları arasında Mardin, Harput ve Hısn-ı Keyfâ gibi bölgelerde hüküm sürmüş bir Türk beyliğidir. Büyük Selçuklu komutanlarından Artuk Bey'in oğulları Sökmen ve İl-Gazi tarafından kurulmuştur. Artuklular döneminde öne çıkan bazı olaylar:

• İlgazi'nin fetihleri. İlgazi, Nusaybin ve Harran'ı ele geçirmiş, Halep'i hâkimiyeti altına almıştır.
• Selâhaddin-i Eyyübi'nin etkisi. Selâhaddin-i Eyyübi'nin bölgedeki etkisi, Artukluların gücünü zayıflatmıştır.
• Moğol istilaları. 1252 ve 1256 yıllarında Moğollar, Artuklu topraklarına saldırmıştır.

Artuklular'ın bazı kültürel ve mimari katkıları:

• İlim ve irfan müesseseleri kurmuş, âlimleri himaye etmişlerdir.
• Mardin, Harput, Silvan gibi bölgelerde cami, medrese, hastane gibi yapılar inşa etmişlerdir.

Artuklular, 1409 yılında Eyyubi, Memlük, İlhanlı ve Karakoyunlu hükümranlıkları altında varlığını sürdürmüştür.