Traverten, doğal bir mineral oluşumu olarak, yer altı sularının kalsiyum karbonat içeriğinin belirli çevresel faktörlerle birleşerek katmanlar halinde birikmesi sonucunda ortaya çıkar. Bu süreç, suyun sıcaklığı, basıncı ve içerdiği gazlar gibi unsurların etkisiyle şekillenir. Farklı renk ve dokularda karşımıza çıkan travertenler, özellikle kaplıca bölgelerinde gözlemlenen etkileyici yapılar olarak doğanın sunduğu eşsiz güzellikler arasında yer alır.

Traverten, kalsiyum karbonat (CaCO3) bileşimindeki kimyasal tortul kayaçlardır. Yer altı sularının içlerindeki kalsiyum karbonatın belirli koşullar altında çökmesi sonucu meydana gelirler. Traverten oluşumunda rol oynayan koşullar:

• buharlaşma;
• suyun içerdiği karbondioksit (CO2) miktarının azalması;
• suyun üzerindeki basıncın azalması.

Özellikle kaplıcalar tarafından biriken bir kalker biçimidir. Genellikle lifli veya konsantrik bir görünüme sahiptir. Beyaz, ten rengi, krem rengi ve hatta paslı çeşitlerinde bulunur. Pamukkale travertenlerinin oluşumu:

1. Termal sular: Bölgede 33-100 derece sıcaklık aralığında yaklaşık 17 adet sıcak su kaynağı bulunur.
2. Çökelme: Kaynak suyu, travertenlerin katlarında çökelmeye neden olur.
3. Karbondioksit ve karbon monoksit: Suyun içinde yer alan kalsiyum hidrokarbonat, oksijen ile temas ettiğinde bu gazlar buharlaşır.
4. Kalsiyum karbonat çökelmesi: Geriye kalan kalsiyum karbonat çökelerek zaman içinde kaya formuna girer.