Akdamar Adası, tarihi boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış ve zengin bir kültürel mirasa sahip olmuştur. Gölün ortasında yer alan bu ada, hem doğası hem de tarihi yapılarıyla dikkat çekmektedir. Yüzyıllar boyunca farklı kraliyetler ve topluluklar tarafından yönetilen Akdamar, çeşitli efsanelere ve hikayelere de ilham kaynağı olmuştur. Bugün hala ziyaretçilerini büyüleyen bu ada, geçmişin izlerini barındırmaktadır.

Akdamar Adası'nın tarihi şu şekilde özetlenebilir:

• En eski adı: Akdamar Adası'nın en eski adı, bölgede hüküm süren Rştuni sülalesine atfen Rştunik Adası'dır.
• 705 yılı: Vard Rştuni'nin adada öldürülerek beyliğine son verilmesinden sonra ada, Ardzruni sülalesinin eline geçmiştir.
• 908 yılı: I. Gagik Ardzruni, Gevaş'ta kendini Vaspuragan Kralı ilan etmiş ve adada bir kasaba, saray, çarşı ve liman inşa ettirmiştir.
• 16. yüzyıl: 1535'teki Osmanlı-İran Savaşı'nda adanın tahrip edilmesiyle sivil yerleşim sona ermiştir.
• 19. yüzyıl: 1895 ve 1915 olayları sonrasında manastır terkedilmiştir.
• 2007 yılı: Kilise, restorasyonun ardından Anıt Müze olarak ziyarete açılmıştır.

Akdamar Adası ile ilgili bir de halk efsanesi bulunmaktadır: Adanın çevresindeki köylerde çobanlık yapan bir genç, Ermeni baş keşişin kızı Tamara'ya aşık olur. Genç, her gece kızı görmek için adaya yüzer, Tamara ise onu fenerle bekler. Kızın babası, gencin gücünü yitirip boğulmasını sağlamak için fırtınalı bir gecede fenerle sürekli yer değiştirir. Genç çoban, son nefesinde "Ah Tamara!" diye haykırır ve boğulur. Bunu duyan Tamara da kendini göle bırakır. Bu efsane, Ermeni şair Hovhannes Tumanyan'ın anlatımıyla efsaneleşmiştir. Ancak, bu hikayenin tarihi gerçeklerle örtüşmediği düşünülmektedir. Akdamar Adası, 1990 yılında Arkeolojik Sit Alanı olarak tescil edilmiştir.