Analı kızlı yemeği, köklü bir geçmişe sahip olan Türk mutfağının sevilen lezzetlerinden biridir. Bu yemeğin ortaya çıkışı, hem kültürel hem de duygusal bağları simgeleyen iki farklı hikaye ile şekillenmiştir. Özellikle Adana, Gaziantep ve Malatya bölgelerinde yapılan bu yemek, aile bağlarını ve geçmişi yaşatmayı amaçlayan bir gelenek olarak dikkat çeker.

Analı kızlı yemeğinin tarihine dair iki farklı hikaye bulunmaktadır:

1. Duygusal hikaye: Bu hikayeye göre, analı kızlı yemeğinin ortaya çıkışı, kızını özleyen bir annenin duygularını yansıtmaktadır. Bir genç kız, evlenip başka bir şehre gidince, annesi kızına olan özlemini ve onunla geçirdiği güzel günleri hatırlamak için bu yemeği yapar. Büyük köfteler anneyi, küçük köfteler ise kızı temsil eder.
2. Pratik hikaye: Bir başka rivayete göre, bir anne küçük kızını yanından ayırmamak için onu mutfakta yanında oturtur. İçli köfte yaparken küçük kız da bulgurlu harçtan yuvarlamaya başlar. Anne, kendi köftelerini ve kızının yuvarladığı küçük bulgur toplarını birlikte pişirir.

Analı kızlı yemeği, özellikle Adana, Gaziantep ve Malatya yöresinde yapılan geleneksel bir yemektir. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2020 yılında Adana Analı Kızlı, 2021 yılında ise Malatya Analı Kızlı Köfte/Malatya Tiritli Köfte adıyla tescillenmiştir.